Systemy specyfikacji geometrii wyrobów
System ISO GPS (ISO 8015) i norma ASME Y14.5. Niejednoznaczność specyfikacji geometrii wyrobów za pomocą wymiarów z odchyłkami granicznymi. Zasady systemu ISO GPS. (definitywnego rysunku, elementów geometrycznych, niezależności, …).
Wymiar i jego interpretacja
Domyślna dwupunktowa interpretacja wymiaru wg ISO i modyfikator E – wymaganie powłoki. Element wymiarowalny. Domyślna definicja wymiaru wg ASME Y14.5 – Rule #1 i modyfikator I. Element wymiarowalny o wspólnej tolerancji – CT. Nowe możliwości definiowania wymiaru ISO 14405-1 (CT, GG, GN, GX, SA, LP). Pasowanie. Rodzaje pasowań.
Tolerancje geometryczne – oznaczanie na rysunkach
Wyrób nominalny i zaobserwowany. Przegląd tolerancji geometrycznych (ISO 1101). Oznaczenie tolerancji, oznaczenie przyległe i oznaczenie elementu pomocniczego. Oznaczenie bazy. Identyfikacja elementu tolerowanego/bazowego integralnego i pochodnego.
Tolerancje kształtu. Modyfikator CZ
Modele geometryczne wyrobu – element nominalny, zaobserwowany i skojarzony. Tolerancje prostoliniowości, płaskości, okrągłości, walcowości. Parametry pomiarów odchyłek kształtu. Filtracja i elementy odniesienia (G, C, N, X). Tolerancje kształtu z polem tolerancji łącznym (CZ). Tolerancje kształtu w obszarze cząstkowym. Relacje między tolerancjami kształtu. Wymaganie maksimum materiału dla tolerancji prostoliniowości osi.
Tolerancje kierunku. Modyfikator T
Tolerancje prostopadłości, równoległości i nachylenia względem jednej bazy i układu baz. Walcowe i prostopadłościenne pole tolerancji. Tolerancje kierunku z modyfikatorami CZ oraz T (płaszczyzna przylegająca). Ograniczenie odchyłek kształtu przez tolerancje kierunku. Wymiary kątowe teoretycznie dokładne.
Tolerancje położenia. Modyfikatory SZ, CZ, SIM, >
Tolerancje pozycji elementów pochodnych (osi, płaszczyzn symetrii – element tolerowany interpretacja domyślna i elementy skojarzone X, N) oraz elementu integralnego (płaszczyzny). Wymiary teoretycznie dokładne. Ograniczenia odchyłek kierunku i kształtu przez tolerancje położenia. Tolerancje pozycji prostokątnego i kołowego szyku elementów: bez bazy, z jedną bazą, z układem dwóch baz i układem trzech baz (ISO 5458). Modyfikator >< (więzy tylko dla kierunku) dla tolerancji pozycji szyku elementów – modyfikatory SZ i CZ. Wydzielone podszyki w szyku otworów. Tolerancja pozycji z wieloma oznaczeniami tolerancji i kombinacja tolerancji pozycji (wielowierszowe oznaczenie tolerancji – z jednym symbolem tolerancji ASME). Tolerancja pozycji dwóch otworów i tolerancja symetrii dwóch rowków – interpretacja domyślna, z modyfikatorami CZ, SIM. Tolerancje współosiowości względem pojedynczej osi i osi wspólnej oraz układu baz. Tolerancje symetrii względem pojedynczej bazy i układu baz.
Tolerancje profilu linii/powierzchni z bazą lub bez bazy. Modyfikatory UZ, UF, CZ, OZ, >
Tolerancje profilu linii/powierzchni (ISO 1660) jako tolerancje ograniczające wymiary oraz odchyłki kształtu, kierunku lub położenia. Modyfikator >
Wymagania: maksimum materiału (MMR), minimum materiału (LMR), wzajemności (RPR) i domyślna zasada niezależności. Cele funkcjonalne MMR, LMR i RPR. Tolerancje prostopadłości, pozycji, współosiowości, symetrii z MMR. Tolerancje pozycji pojedynczych otworów i szyku otworów prostokątnego/kołowego z MMR. Modyfikator CZ. Wpływ odchyłki wymiaru elementu bazowego na rozszerzenie wartości tolerancji dla elementu tolerowanego (szyku elementów tolerowanych). Zerowa wartość tolerancji dla MMC i LMC. Tolerancja pozycji szyku otworów względem baz cząstkowych – element styczny, bazy cząstkowe ruchome. Tolerancja pozycji dla dwóch grup elementów rozpatrywanych niezależnie jako dwa szyki oraz połączonych w jeden szyk (wymaganie równoczesne – modyfikator SIM). Obliczanie wymiarów sprawdzianów materialnych dla wymagania maksimum materiału.
Tolerancje bicia obwodowego i całkowitego, promieniowego i osiowego. Tolerancje bicia obwodowego w kierunku normalnym i wyznaczonym kierunku.
Zewnętrzne pole tolerancji. Przesunięte zewnętrzne pole tolerancji. Tolerowanie przecinania się osi. Elementy niesztywne (ISO 10579). Tolerowanie stanu swobodnego.
Analiza tolerancji geometrycznych na rysunkach uczestników szkolenia. Rysunki w postaci plików pdf powinny być przesłane prowadzącemu przed szkoleniem.
• Wykład – prezentacja reguł specyfikacji geometrii wyrobów ustalonych w normach.
• Ćwiczenia komputerowe z autorską, multimedialną aplikacją Tolerancje geometryczne. Graficzne, wirtualne wyznaczanie odchyłek. Metody pomiarów z wykorzystaniem klasycznego wyposażenia pomiarowego i współrzędnościowych maszyn pomiarowych
• Ćwiczenia tablicowe: specyfikowanie tolerancji, interpretacja wyspecyfikowanych wymagań.. Praca w grupie, podgrupach oraz zadania indywidualne.
Wymagania wstępne dla uczestników szkolenia zaawansowanego konieczne do skutecznego zrozumienia prezentowanych zasad specyfikacji geometrii wyrobów:
• Umiejętność sporządzania i interpretacji rysunków konstrukcyjnych.
• Znajomość podstawowych 14 oznaczeń tolerancji geometrycznych i umiejętność ich stosowania dla prostych wyrobów.
• Podstawowa wiedza o koncepcji wymagania maksimum materiału MMR.
• Zdecydowanie zaleca się ukończenie szkolenia podstawowego przed szkoleniem zaawansowanym.