Standard IRIS - Wymagania dla przemysłu kolejowego - International Railway Industry Standard



W 1991 roku powołana do życia została Organizacja UNIFE (Union of the European Railway Industries). Celem tej Organizacji stało się promowanie i upowszechnianie transportu kolejowego w krajach Unii Europejskiej. Z przedsiębiorstw, które weszły w skład UNIFE jako pierwsze - faktycznie były założycielami - warto wymienić kilka firm, które są firmami o globalnym zasięgu, np. ALSTOM, BOMBARDIER, SIEMENS, SECHERON, KNORR - BREMSE, ANSALDOBREDA. 

W ramach UNIFE została powołana grupa robocza (IRIS group) w celu zdefiniowania i upowszechnienia standardu zarządzania specyficznego dla przemysłu kolejowego, opartego na normie ISO 9001:2000, ale dostosowanego wymaganiami do specyfiki branży kolejowej. Standard miał kłaść olbrzymi nacisk na model zarządzania przez projekty (przedsięwzięcia) - Project Management, doskonalenie łańcucha dostaw, zarządzanie i nadzorowanie zmian, serwis itp. 

W 2006 roku UNIFE wydało rewizję 00 standardu IRIS. Jednocześnie przez Prezesów wiodących firm produkcyjnych podpisana została deklaracja, w której stwierdzono, że przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw, które będą posiadać Certyfikat IRIS nie będą podlegać auditom systemu jakości przeprowadzanym przez auditorów tychże Przedsiębiorstw. 

Na dzień dzisiejszy, uzyskanie certyfikatu IRIS do 2009 roku (szczegółowy termin najczęściej jest negocjowany indywidualnie) stanowi warunek konieczny do wejścia (lub pozostania) na listach kwalifikowanych dostawców dla największych producentów taboru kolejowego. 

Standard obejmuje zakresem projektowanie, produkcję, serwis oraz modernizacje i remonty podzespołów oraz pojazdów szynowych (lokomotywy, wagony pasażerskie, wagony towarowe, tramwaje, metro). Wymagania Standardu IRIS są dość wysokie. Wymagane jest posiadanie udokumentowanych 21 procesów: 

1. Zarządzanie kosztami 
2. Nadzór nad powierzoną dokumentacją klienta 
3. Planowanie realizacji wyrobu 
4. Zarządzanie ofertowaniem 
5. Projektowanie i rozwój 
6. Zakupy 
7. Nadzorowanie zmian w procesie produkcyjnym 
8. Walidacja procesów dla zapewnienia produkcji / obsługi 
9. Nadzorowanie urządzeń kontrolno - pomiarowych 
10. Zarządzanie projektem lub rozwojem nowego produktu 
11. Zarządzanie projektem - Zarządzanie jakością 
12. Zarządzanie projektem - Zarządzanie ryzykiem i możliwościami 
13. Zarządzanie zmianami 
14. Zarządzanie konfiguracją 
15. Uruchomienie / Serwis i Obsługa Klienta 
16. Koszt cyklu życia wyrobu 
17. Zarządzanie procesem zużycia 
18. Monitorowanie, pomiary, analiza i doskonalenie 
19. Nadzorowanie procesów niezgodnych 
20. Przegląd wymagań dotyczących wyrobu 
21. Satysfakcja klienta 

Oraz 15 procedur: 

1. Transfer / zlecanie na zewnątrz działań związanych z realizacją kontraktu 
2. Nadzór nad dokumentami 
3. Nadzór nad zapisami 
4. Zapewnienie zasobów 
5. Szkolenia 
6. Walidacja projektowania i rozwoju (procedura testów) 
7. Aprobata projektu dla obszaru certyfikacji nr 19 (sygnaling) 
8. Utrzymanie wyposażenia i narzędzi 
9. Kontrola Pierwszej Sztuki (FAI) 
10. RAMS 
11. Audity wewnętrzne 
12. Nadzorowanie wyrobu niezgodnego 
13. Działania korygujące 
14. Działania zapobiegawcze 
15. Zarządzanie zmianami 

Ze specyficznych wymagań IRIS należy wymienić chociażby obowiązek prowadzenia analizy RAMS (Reliability, Availability, Maintainability, Safety), analizy LCC (Life Cost Cycle), prowadzenia realizacji wyrobów i usług jako przedsięwzięcia w oparciu o metodologię Project Management (zarządzanie integracją, czasem, zakresem, budżetem, komunikacją, zasobami ludzkimi itp.). IRIS skupia się także na nadzorowaniu niezgodności w procesach biznesowych firmy, co leży u podstaw założenia że przyczyną niezgodności w wyrobie jest wcześniejsza niezgodność w procesie. 

Także proces auditowania przebiega w nieco inny sposób. Pierwszym etapem jest obowiązkowy audit "zerowy" czyli przegląd gotowości Systemu. W trakcie tego auditu sprawdzane są procesy i procedury a także tzw. Pytania KO (eliminujące) - 12 pytań. Pozytywne zaliczenie tych pytań jest warunkiem przejścia do dalszej części auditu, tj. właściwego auditu certyfikującego, który musi odbyć się w czasie maksymalnie. 90 dni od daty auditu "zerowego". 

Na dzień 12.12.2008 jedynie trzy firmy w Polsce mogą się poszczycić posiadaniem certyfikatu IRIS. 


autor: Robert Dąbrowski
Quality Management Systems 
r.dabrowski@qualitysystems.com.pl